Phân tích tác phẩm Nhớ Đồng – Ngữ văn 11

Loading...
()

Đang tải…

Đọc thêm

NHỚ ĐỒNG

I- NHỮNG TRI THỨC BỔ TRỢ

1. Về tác giả và thời điểm tác phẩm ra đời

-Về tác giả Tố Hữu : xem bài Từ ấy, mục 1. trong sách này.

-Về thời điểm tác phẩm ra đời : Cuối tháng 4 – 1939, trên thế giới có nguy cơ bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Ở Đông Dương, thực dân Pháp thẳng tay đàn áp cách mạng, khủng bố Đảng Cộng sản. Tố Hữu cũng bị giặc bắt giam vào nhà lao Thừa Phủ (Huế). Tuy bị giam cầm trong ngục tù nhưng ông vẫn sáng tác thơ. Nhớ đồng là một trong những bài tiêu biểu thuộc phần “Xiềng xích” của tập Từ ấy, được sáng tác vào tháng 7 – 1939.

2.Chủ đề “tâm tư trong tù”

Trong ba phần “Máu lửa”, “Xiềng xích”, “Giải phóng” của tập Từ ấy, phần “Xiềng xích” vẫn được đánh giá là hay hơn hai phần kia. Phần này tập hợp những bài thơ Tố Hữu viết trong thời gian ở tù. Trong phần “Xiềng xích” có bài mang tên Tâm tư trong tù nhưng nhìn chung, toàn bộ phần “Xiềng xích” đều ghi lại “tâm tư trong tù” của nhà thơ – chiến sĩ Tố Hữu. Đọc phần này, ta cảm nhận được suy nghĩ, tình cảm khá chân thực của người chiến sĩ cách mạng : sự buồn bã, cảm giác cô đơn. Vì sao vậy ? Điều đó là tự nhiên, dễ hiểu. Vì đang hoạt động cùng đồng chí, đồng bào trong phong trào yêu nước, cách mạng nay bị giam hãm trong bốn bức tường chật hẹp, bẩn thỉu với những đòn tra khảo dã man, bị cách li với tất cả, không buồn sao được. Mọi âm thanh của cuộc sống ngoài nhà tù dội vào có thể làm thức dậy mọi kỉ niệm, khiến lòng cồn cào nhớ mong, khiến người chiến sĩ đối mặt với hiện thực nghiệt ngã, đối diện với chính phần yếu đuối của mình để lòng lại dặn lòng vượt lên. Và cảm hứng bao trùm các bài, ở những mức độ khác nhau còn là sự lạc quan : người chiến sĩ khao khát tự do, khao khát thoát khỏi chốn ngục tù để lại tiếp bước trên con đường tranh đấu vĩ sự nghiệp cách mạng. Nhớ đồng cũng là một bài thơ mà mạch tâm tư trong tù có những nét như vậy.

Xem thêm  Chuyên đề: Giới hạn hàm số (Phần tiếp theo)- Giải tích 11

3.Tri thức về thể loại

Tố Hữu là hiện tượng thơ kết hợp được những yếu tố lãng mạn từ phong trào Thơ mới lãng mạn đương thời và tinh thần cách mạng. Tố Hữu đã tiếp nhận một cách sáng tạo, cách diễn tả cảm xúc, cách tạo hình ảnh, cách sử dụng ngôn ngữ của các nhà thơ mới để bộc lộ “cái tôi” trữ tình cách mạng của mình, để khắc hoạ thế giới tinh thần đa dạng của con người cách mạng và làm phong phú thêm cho dòng thơ trữ tình chính trị – cách mạng Việt Nam. (Xem thêm bài Từ ấy, mục I. 2. trong sách này.)

II- PHÂN TÍCH TÁC PHẨM

1.Bài Nhớ đồng được sáng tác khi nhà thơ đang bị giam trong nhà lao Thừa Phủ (Huế). Cả bài thơ là tâm tư của ngưòi tù – chiến sĩ vốn gắn bó thiết tha vói thiên nhiên, cuộc sống và con ngưòi của quê hương xứ sở.

-Trong những buổi “trưa hiu quạnh” của cuộc sống mất tự do sau cửa khám, nỗi “nhớ đồng” trong lòng người tù – nhà thơ dâng lên từ một âm thanh quen thuộc – tiếng hò – vọng vào nhà tù. Thế là bao nhiêu kí ức về đồng quê cùng lúc hiện về trong tâm tưởng. Điệp khúc :

-Gì sâu bằng những trưa thương nhớ

Hiu quạnh bên trong một tiếng hò !

-Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi !

Loading...

Được lặp lại nhiều lần nhấn mạnh nỗi buồn thấm thìa, da diết, khắc khoải trong tâm can con người.

Xem thêm  Đề kiểm tra học kỳ I môn Vật Lý lớp 11 – Đề nâng cao – Trường THPT Mạc Đĩnh Chi

-Hình ảnh đồng quê, làng xóm, con người,… dần dần hiển hiện trong trí nhớ người chiến sĩ vốn gắn bó sâu nặng với quê hương đất nước. Những hình ảnh, âm thanh, màu sắc, mùi vị của cuộc sống dân dã nơi đồng quê cùng oà ập, hiển hiện : gió cồn thơm đất nhả mùi, ruồng tre (rặng tre) mát, ô mạ xanh mơn mởn, nương khoai, xóm nhà tranh, lúa mềm xao xác, tiếng xe lùa nước, giọng hò đưa hố,… Ở trong tù, nhà thơ vẫn gắn bó thiết tha với đời sống. Trong nỗi nhớ niềm thương, con người và cảnh vật quê hương càng trở nên sống động, gần gũi đến lạ lùng. Nỗi nhớ đồng quê da diết nhất chính là nỗi nhớ những người dân quê cần cù, chất phác hiền như đất, rất thiệt thà quen dãi gió dầm mưa. Trong kí ức và tâm hồn nhà thơ, những người dân quê đáng yêu đáng quý ấy chính là những người làm chủ đất đai, làm nên mùa màng, làm nên sự sống – niềm hi vọng âm thầm, bền bỉ mà bất diệt của đồng quê :

Đâu những lưng cong xuống luống cày

Mà bùn hi vọng nức hương ngây

Và đâu hết những bàn tay ấy

Vãi giống tung trời những sớm mai ?

Đoạn thơ như chạm khắc vào trời đất một bức tượng khoẻ khoắn – bức chân dung người lao động, tạo nên một vẻ đẹp trường cửu của những công việc lao động đem lại giá trị của sự sống, hi vọng vào tương lai.

Điệp từ đâu những, đâu rồi, thương nhớ ơi,… làm nỗi nhớ càng thêm sâu sắc, khắc khoải. “Nhớ đồng” là nhớ tất cả những gì làm nên cuộc sống ngoài nhà tù, mà giờ đây, người chiến sĩ đang trong tình cảnh phải cách biệt với tất cả. Cảm giác nhớ da diết,, buồn não lòng là cảm giác, nỗi buồn rất thật.

Xem thêm  Bài 45 Sinh sản hữu tính ở động vật – Bài tập sinh học 11

-Phần sau của bài thơ tạo ra một bước chuyển trong mạch tâm tư của tác giả. Sau thoáng buồn nhớ da diết, người chiến sĩ nhớ lại hình ảnh chính mình của những ngày xưa, cái thời “theo mãi vòng quanh quẩn” để đến với cách mạng, vói Đảng. Dường như sự thức tỉnh của lí trí không cho phép nhà thơ đắm chìm mãi trong nỗi nhớ thương. Và thế là nhà thơ lại khao khật tự do, thèm muốn được thoát khỏi lao tù để lại được dấn thân vào trường tranh đấu. Hình ảnh con chim sơn ca “Say đồng hương nắng vui ca hát – Trên chín tầng cao bát ngát trời” mang đậm cảm hứng lãng mạn bay bổng, nó tạo nên sự đối lập cao độ giữa ước mơ và thực tại nghiệt ngã của “cảnh thân tù”.

2.Tâm tư của người chiến sĩ trong tù được thể hiện khá chân thực và liền mạch : Nỗi nhớ được đánh thức từ “một tiếng hò đưa hố não nùng”. Tiếng hò gọi dậy thế giới đồng quê từ cảnh sắc đến những dáng hình quen – từ những người dân quê lao động miệt mài đến người mẹ già thân thương đơn chiếc. Rồi nhớ về những ngày còn tự do ; cuối cùng trở lại với thực tế “cảnh thân tù” để dặn lòng phải vượt lên hoàn cảnh, kiên trì lẽ sống và tin vào ngày mai.

Cùng với các bài thơ khác trong tập Từ ấy, Nhớ đồng đem đến cho thơ Việt Nam trước năm 1945 một “cái tôi” trữ tình cách mạng độc đáo.

 

Thấy bài viết hay hãy đánh giá làm động lực cho chúng tôi bạn nhé

Chọn số sao muốn đánh giá

Xếp hạng trung bình / 5. Số lượng đánh giá:

Chưa có đánh giá nào cho bài viết. Bạn hãy đánh giá để làm người đánh giá đầu tiên cho bài viết này

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *