Cảm nhận về mảnh hồn trong trẻo của Tế Hanh trong bài thơ Quê hương – Bài văn chọn lọc lớp 8

Loading...
()

Đang tải…

mảnh hồn trong trẻo của Tế Hanh

___________________________BÀI SỐ 62__________________________

Cảm nhận về mảnh hồn trong trẻo của Tế Hanh trong bài thơ Quê hương và quê hương trong những bài thơ gần gũi của các nhà thơ khác mà em biết.

BÀI LÀM

Nghệ sĩ vĩ đại trước hết phải là nghệ sĩ của một dân tộc cụ thể, một quê hương cụ thể. Theo năm tháng, biết bao thi sĩ đã vắt máu từ tim mình thành mực viết để dâng tặng cho đời những bông hoa tươi đẹp cùng có tựa đề Quê hương. Có thể kể đến cảm xúc nghẹn ngào khi nhắc về quê hương trong kỉ niệm với “cô bé nhà bên” của Giang Nam, là quê hương trong kí ức tuổi thơ với vị khế, hương cau… của Đỗ Trung Quân và còn là làng chài ven biển với cái “mùi nồng mặn” trong thơ Tế Hanh.

Quê hương (1960) của Giang Nam, bài thơ quen thuộc trong mỗi trái tim người yêu thơ. Bài thơ dung dị dễ thương, hồn nhiên mà day dứt như một nét cười buồn trong những năm chiến tranh tàn khốc. Quê hương găn liền với những kỉ niệm tuổi thơ:

Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường

Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ

Ai bảo chăn trâu là khổ

Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Có những ngày trốn học

Đuổi bướm cạnh cầu ao

Mẹ bắt được chưa đánh roi nào đã khóc

Có cô bé nhà bên

Nhìn tôi cười khúc khích

Quê hương ấy còn là cả máu và nước mắt của người em gái hi sinh vì độc lập tự do, khao khát hòa bình. Nhà thơ yêu quê hương vì: trong từng nắm đất có một phần xương thịt của em tôi.

Còn với Đỗ Trung Quân thì quê hương đó chính là mẹ với dòng sữa ngọt ngào nuôi ta lớn, chua chua quả khế vườn nhà, bướm bay và diều lượn, con đò khua nước ven sông, trăng sáng vườn hoa cau…, bữa ăn sum vầy ấm cúng:

Quê hương… là chùm khế ngọt

Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương… là đường đi học

Con về đuổi bướm vàng bay

Quê hương… là cánh diều biếc

Chiều chiều con thà trên đồng

Quê hương… là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương… là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Tiếng ếch râm ran bờ ruộng

Con nằm nghe giữa mưa đêm

Quê hương… là bàn tay mẹ

Dịu dàng dái lá mồng tơi

Bát canh ngọt ngào tỏa khói

Sau chiều tan học mưa rơi…

Bài thơ gọi về dồn dập những kỉ niệm làm hồn ta xao động không nguôi. Lời thơ giản dị nhưng thật thi vị. Tất cả đều ià chất thơ của đời sống mà ta hằng nuôi dưỡng, gìn giữ trong tâm tưởng. Trên hết, quê hương chính là mẹ:

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người

Ngược dòng thời gian, Quê hương (1939) của Tế Hanh thực sự là mảnh hồn trong trẻo mà nhà thơ có được trước Cách mạng tháng Tám. Giữa lúc phần đông các thi sĩ của phong trào thơ mới đang thở than, sướt mướt trong dàn đồng ca sầu với tình yêu tuyệt vọng, mối sầu cô đơn thì Quê hương của Tế Hanh cất lên như một tiếng thơ khỏe khoắn, khác lạ:

Xem thêm  Unit 6 Folk tales (B. Vocabulary – Grammar) trang 45 – Sách bài tập tiếng anh 8 – Chương trình mới

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới;

Nước bao vảy, cách biển nửa ngày sông.

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng

Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã

Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang

Cánh buồm giương, to như mảnh hồn làng

Rướn thân trắng bao la thâu góp gió

Tế Hanh là một nhà thơ lãng mạn, nhiều người cho rằng làm thơ lãng mạn phải nói đến tình yêu đau khổ, phải nhớ nhung đắm đuối. Bài thơ này được viết khi ông mười tám tuổi, với bao mơ mộng của tuổi học trò. Tác giả xa quê nhớ về làng tôi ở nhưng cảm hứng thơ lại phấn chấn, không hề gây cảm giác xa xôi, buồn man mác.

Thơ hoài niệm thường thấm đẫm nỗi buồn, bởi đó là kỉ niệm chập chờn hiện lên trong kí ức, trong nỗi nhớ thương. Ta nhớ tới vần thơ xao xác buồn đến nao lòng của Lưu Trọng Lư:

Loading...

Mỗi lần nắng mới hắt bên sông

Xao xác gà trưa gáy não nùng

Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng

Chập chờn sống lại những ngày không

(Nắng mới)

Thế nhưng với Tế Hanh, cũng là thơ hoài niệm nhưng hình ảnh thơ khỏe khoắn, cụ thể, rõ ràng như hiện thực trước mắt, sống động đến vô cùng. Thời khắc nhà thơ nhớ về làng quê mình ấy là:

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng

Câu thơ mở ra không gian bát ngát, trong sáng, màu sắc rạng rỡ của miền biển khơi. Lời thơ như có nhạc, có họa, có tiếng sóng, tiếng gió, thật tươi nhạc, tươi vần không chút buồn ảo não.

Nhớ về làng chài, nhà thơ nhớ cảnh đoàn thuyền ra khơi nhớ cái khỏe mạnh, phóng khoáng của dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá (Đỗ Phủ) hay Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi (Anh Thơ) mà con thuyền đầy phấn khích, dường như cũng mang sức trẻ, lướt nhanh trên đầu sóng, ngọn gió, hăm hở:

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã

Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang

Miêu tả cánh buồm của con thuyền ấy, nhà thơ đã tìm đến một hình ảnh so sánh, liên tưởng đẹp:

Cánh buồm giương, to như mành hồn làng

Rướn thân trắng bao la thâu góp gió.

Cánh buồm – cái cụ thể hữu hình được so sánh với hồn làng – cái trừu tượng vô hình. Hồn làng tức linh hồn, là nét riêng sâu thẳm, linh thiêng của quê hương, của làng chài mà nhà thơ cảm nhận qua cánh buồm giương. Hình ảnh thơ thật khoáng đạt, kì vĩ. Đây cũng là sự phát hiện tinh tế, chính xác của nhà thơ: Cánh buồm thân thuộc, gắn bó không thể thiếu trong đời sống mưu sinh, biểu tượng của một làng chài.

Xem thêm  Unit 6. Folk tales – Bài tập bổ trợ và nâng cao Tiếng Anh lớp 8 (Phần 2)

Nhà thơ còn nhân hóa cánh buồm no gió ấy mang sức vóc cường tráng, khỏe mạnh của một chàng trai rướn thân trắng bao la thâu góp gió. Không hiểu sao đọc câu thơ này của Tế Hanh tôi lại nhớ tới câu thơ thật lãng mạn của Tố Hữu trong niềm vui bất tuyệt:

Ngực lép bốn nghìn năm trưa nay cơn gió mạnh

Thổi phồng lên, tim bỗng hóa mặt trời

Ngôn ngữ miêu tả trong câu thơ của Tế Hanh giàu giá trị tạo hình, đường nét phóng khoáng, khiến con người, con thuyền, cánh buồm cũng nổi hình, nổi khối, cựa quậy, sống động giống như những sinh thê kì vĩ.

Cảnh dân làng ra khơi đánh cá trở về trong nỗi nhớ của nhà thơ cũng thật tươi vui, gợi không khí thanh bình, no ấm:

Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về

“Nhờ ơn trời biền lặng cá đầy ghe”

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Giống như bàn tay của nhà điêu khắc, ngôn ngữ tạo hình của Tế Hanh đã tạc nên bức phù điêu hùng vĩ về chân dung con người làng chài rắn chắc, khỏe mạnh như bức tượng đồng nâu với làn da ngăm rám nắng, cả thân hình nồng thở vị xa xăm. Họ là kết tinh cho sức mạnh dãi dầu nắng, gió, sóng biển. Họ là những người con của biển.

Vẫn con thuyền ra khơi, giờ đây trở về sau một ngày chạy đua cùng sóng gió được nhà thơ nhân hóa giống như một con người, một nhà hiền triết với dáng nằm thư giãn, lặng lẽ, suy tư:

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nghe (cảm nhận bằng thính giác) nhưng ở đây lại nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ sự chuyển đổi cảm giác thật tinh tế. Không chỉ con người mà ngay đến cả con thuyền cũng thấm đẫm hương vị biển, thấy vị mặn mòi của muối biển đang râm ran trong cơ thể mình hay đó chính là cái dư vị dịu êm mà giản dị của nhịp đời miền quê biển.

Tuổi nhỏ của Tế Hanh chắc chắn đã trải qua cái mùi nồng mặn của những mẻ cá vàng, trong lời ru bát ngát, êm êm của bốn bề sóng vỗ thì mới viết được những câu thơ như thế này. Không là người con của vạn chài cũng không thể viết được những câu thơ như thế. Khi biết âm thầm hóa hồn mình vào hồn thơ để lắng nghe, mở rộng mọi giác quan để phập phồng thu nhận mọi cảm giác Tế Hanh mới viết được những câu thơ tài hoa đến vậy. Phải chăng chất muôi mặn mòi, thấm dần trong từng thớ vỏ chiếc thuyền nay đã thấm sâu vào làn da, thớ thịt, tâm hồn Tế Hanh để thành niềm ám ảnh bâng khuâng, kì diệu. Te Hanh thật tài tình và thật tinh khi sống trong lòng sự vật có khả năng nghe thấu tiếng lòng, cảm giác của những vật vô tri. Chẳng thế mà trong lời con đường quê nhà thơ cũng đã nhập hồn vào con đường nhỏ chạy lang thang để mang nỗi buồn vương chạy khắp làng.

Xem thêm  Từ trích đoạn Nước Đại Việt ta (Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi) em có suy nghĩ gì về lòng yêu nước? – Bài văn chọn lọc lớp 8

Kết thúc bài thơ có hai chữ nhớ:

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

……

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá

Nhưng ý thơ không hề gây cảm giác yếu mềm, bi lụy mà vẫn khỏe khoắn, tươi mới. Nỗi nhớ ấy gắn liền với những gì thân thuộc của làng chài màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi. sắc màu trong sáng, hương vị nồng ấm đậm đà. Nỗi nhớ cồn lên, mãnh liệt tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá. Đó là hương vị quê hương, hương vị thân thiết, ruột thịt của người thân.

Bài thơ có thể coi là bức tranh quê đẹp, trong sáng, lời thơ khỏe khoắn. Nổi bật trong bức tranh ấy là ba hình ảnh: dân chài lưới, cánh buồm giương, con thuyền. Hình ảnh nào cũng đẹp, sắc nét, phóng khoáng, đầy sức sống, đậm đà hương vị biển. Đó có thể coi là nét riêng, điệu hồn quê hương mà nhà thơ vương vấn suốt đời.

Cũng chính vì thế mà bức tranh quê trong nỗi nhớ của Tế Hanh không có nét dáng buồn như bức tranh quê của các nhà thơ mới với đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi, quán tranh đứng im lìm, hoa xoan tím rụng tơi bời (Anh Thơ), mà là bức tranh quê với đường nét tươi tắn, khỏe khoắn được họa lên từ tình cảm đậm đà, trong sáng của tuổi hoa niên dành cho quê hương mình.

Nếu không gắn bó, yêu thương quê hương mình bằng tình cảm trong sáng, đằm thắm thì nhà thơ không thể cảm nhận và thể hiện được một cách tài hoa, sinh động những vẻ đẹp của người quê, cảnh quê trong những câu thơ tươi tắn, nồng nàn như vậy. Quê hương (1939) của Tế Hanh thật đúng là mảnh hồn trong trẻo nhất mà ta gặp trong thơ trước Cách mạng tháng Tám.

mảnh hồn trong trẻo của Tế Hanh

TẢI VỀ FILE

>> Xem thêm :

+

Thấy bài viết hay hãy đánh giá làm động lực cho chúng tôi bạn nhé

Chọn số sao muốn đánh giá

Xếp hạng trung bình / 5. Số lượng đánh giá:

Chưa có đánh giá nào cho bài viết. Bạn hãy đánh giá để làm người đánh giá đầu tiên cho bài viết này

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *